VĂN HOÁ
GIÁO DỤC
MÔI TRƯỜNG-KỸ THUẬT
Bánh nguội
E-Bơi lên báo Gia đình & Xã hội
Gateau dứa
Learning English Vocabulary
Ngày xửa, ngày xưa...
Dạy trẻ em nổi lên thở khi bơi
Đi về phía Mặt trời
Số lượt truy cập
4092307
Số người đang xem
58


VĂN HOÁ > DU LỊCH THIỀN > Hồn quê >


Am, miếu, miễu là gì?
(Những khái niệm dưới đây có thể khác nhau theo từng địa phương, vùng, miền, nên chỉ có tính tham khảo)

Am

Trong tín ngưỡng tôn giáo là nơi thờ Phật, phạm vi nhỏ hơn chùa. Miếu thờ thần linh bản thổ ở các làng, hoặc miếu cô hồn ở bãi tha ma cũng gọi là “Am”.

Ngày nay ở xã Yên Lập, huyện Vĩnh Tường có ngôi chùa mang tự danh “Đa Am tự” có thể hiểu theo nguyên nghĩa là am chùa của thôn Đa (Đa - Bố - Đình là 3 thôn của xã Yên Lập). Từ “Am” phát triển lên thành chùa.

Am và chùa là điểm thực hiện lễ giáo đạo Phật. Về sau thường dùng từ “am” để chỉ định là nơi yên tĩnh, tu tâm đọc sách của văn nhân các đời. Các nhà sư cũng thường tu tâm, đọc kinh Phật ở các am chùa.
 
Miếu

Miếu là công trình kiến trúc nhỏ với quy mô rất đa dạng. Thường có 3 gian chạy dọc vừa có nội điện vừa có nhà tiền tế. Không có tả hữu gian, sân nhỏ và không có tam quan. Tuy nhiên cũng có những ngôi miếu đồ sộ như toà nhà lớn, nhiều gian và nhiều lớp cấu trúc.

Đối tượng được thờ ở miếu rất đa dạng, thể hiện ở tên gọi của miếu- tên gọi theo đối tượng được thờ thường phiếm chỉ và tượng trưng. Ví dụ: miếu Cô, miếu Cậu trên đường lên Quốc Mẫu Tây Thiên núi Thạch Bàn dãy Tam Đảo không rõ lai lịch. Miếu thờ thần núi hoặc thần hổ gọi chung là miếu sơn thần. Miếu thờ thần nước (thần sông) gọi là miếu Hà Bá hoặc miếu thuỷ thần. Miếu thờ thần đất gọi là miếu thổ thần hoặc thần Hậu thổ.

Miếu còn là nơi thờ cúng các bậc trung liệt có công với nước, với dân như Miếu Bì La xã Đồng Ích thờ Triệu Việt Vương Quang Phục và hai bộ tướng là Trương Hống - Trương Hát (di tích xếp hạng cấp tỉnh năm 1991), miếu Hùng Vương xã Đình Chu (di tích xếp hạng quốc gia năm 1996), miếu Ngòi làng Lũng Ngoại xã Lũng Hoà, huyện Vĩnh Tường (di tích xếp hạng cấp quốc gia trong cụm di tích đình miếu năm 1994), miếu Quan Tử (di tích xếp hạng quốc gia năm 1993)…

Tỉnh Vĩnh Phúc còn có Văn Miếu thờ Khổng Tử và các vị tiên nho, tiên hiền, như Văn Miếu tỉnh Vĩnh Yên trên núi Yên Lập (nay thuộc phường Liên Bảo, thị xã Vĩnh Yên) lập năm 1927. Huyện Vĩnh Tường cũng có Văn Miếu thờ Khổng Tử. Mới tìm lại được quả chuông có ghi: Vĩnh Tường Văn Miếu chung, tức chuông Văn Miếu phủ Vĩnh Tường, tạo năm Thiệu Trị thứ 1 (1841) địa điểm tại làng Huy Ngạc, nay thuộc thị trấn Vĩnh Tường.

Miếu thường được toạ lạc ở nơi xa làng, yên tĩnh, thiêng liêng và chỉ là nơi yên nghỉ của các vị thánh thần. Trong các ngày giỗ thần như ngày sinh, ngày hoá (nhân thần), ngày hiện hoá (thiên thần) làng mở tế lễ, mở hội, nghinh rước thần từ miếu về đình. Tế lễ xong, lại rước thần về miếu yên vị.
 


Miếu & Miễu

Miếu và Miễu khác nhau như thế nào? Wikipedia phân biệt một cách đơn giản: Miễu là miếu nhỏ. Trong bài Miếu thờ ở Cà Mau - Một hình thức thờ tự phổ biến có nêu nhiều chi tiết hơn:

“Theo cách hiểu dân gian Nam Bộ, khi nói đến miếu thờ người ta thường liên tưởng đến một gian thờ nho nhỏ nằm bên cạnh trục lộ giao thông thủy bộ hoặc đường bộ, nhằm mục đích thờ cúng những oan hồn chết bất đắc kỳ tử.

Các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều khái niệm về miếu. Toan Ánh trong Tín ngưỡng Việt Nam, quyển thượng, cho rằng: Miếu cũng như đền là nơi qủy thần an ngự. Miếu nhỏ hơn đền (đền nhỏ hơn đình), thường xây theo kiểu hình chữ nhật với hai phần cách nhau bởi một bức rèm, nội điện bên trong và nhà tiền tế bên ngoài… miếu thường được xây trên gò cao, nơi sườn núi, bờ sông hoặc đầu làng, cuối làng, những nơi yên tĩnh để quỷ thần có thể an vị, không bị mọi sự ồn ào của đời sống dân chúng làm nhộn. Trong miếu cũng có tượng thần hoặc bài vị thần linh, đặt trên ngai, ngai đặt trên bệ với thần sắc hoặc bản sao…

Tương tự, Phan Kế Bính trong Việt Nam phong tục thì cho rằng: Mỗi làng thờ thần phải có một tòa miếu. Có nơi thì vừa có miếu, vừa có đình… Miếu là chỗ quỷ thần bằng y, đình là nơi thờ vọng và để làm nơi công sở cho dân hội họp. Miếu thường hay kén những nơi đất thắng cảnh, nhất là trên gò cao, hoặc ở nơi gần hồ to sông lớn thì mới hay… Đình miếu cũng theo một kiểu mẫu, chỉ khác nhau to với nhỏ mà thôi...

Nhà văn Sơn Nam trong cuốn Đình - Miễu và lễ hội dân gian đã viết: …Đình - miếu (miễu) là cơ ngơi làm biểu tượng nhắc nhở lòng nhân nghĩa, đạo lý tự giác, vì vậy mà tồn tại và phát triển trong thời gian dài mãi đến nay hãy còn ảnh hưởng sâu đậm… Miễu, do miếu nói trại ra. Nhà thờ riêng của dân (nhà thờ họ) gọi gia miếu. Nhà thờ giòng họ của triều đại gọi là thế miếu… ở đồng bằng sông Cửu Long, chẳng nghe nói đến hai tiếng “Phúc thần”. Các hạng tà thần tuyệt nhiên không có, họa chăng vài am miễu dựng lên nơi có người chết oan ức vì tai nạn xe cộ, đắm thuyền, hùm tha, sấu bắt, cúng sơ sài không tế lễ…

Như vậy, Toan Ánh và Phan Kế Bính đề cập đến miếu với tính cách là một nơi thờ tự đi đôi với đình làng, đã có đình thì không nhất thiết phải có miếu, còn am chúng sinh ở tha ma (nghĩa địa) thì để thờ những linh hồn vô chủ. Đây thực sự là hình thức miếu thờ mà đa số là ở miền Bắc và miền Trung. Trong khi đó nhà văn Sơn Nam trình bày về miếu theo cách hiểu phổ biến của dân gian Nam Bộ.”
 
Nguồn: Thư viện E-book 
 
Bình luận
Thứ sáu, ngày 23/6/2017
VIỆT NAM - Tổ quốc Tao
TaLaWho? - Ta là Tao!
Thời đại @
DU LỊCH THIỀN
Hồn quê
Miền Bắc
Miền Trung
Miền Nam
Các miền đất khác
Sắc màu cuộc sống
Piphotography
Bánh nóng
Models - Mẫu
Food Photography
Brownies
Photoshop
Photo Collection
Technics - Tips
Lifestreet
Landscape
Portrait